Herfst in Mechelen:
De Productie

Reflectie Producent

door Jo Dautzenberg

De ontmoeting met Leo Herberghs en het werken aan het portret “Herfst in Mechelen” heb ik als indrukwekkend en inspirerend ervaren. Leo Herberghs is een tamelijk gesloten man, die weinig zegt over zichzelf, zijn bezigheden en zijn dagelijkse leven. Zijn vrouw Cis en Leo zijn zeer gastvrij, maar als persoon blijkt Leo voor mij al snel moeilijk toegankelijk. Een hele uitdaging dus om uitgerekend hem te portretteren.

Eerder had ik alleens het genoegen omdat ik in opdracht van de Openbare Bibliotheek Heerlen een aantal portretjes mocht maken van boekenliefhebbers; de zgnd. “boekenkast gesprekken”. Zo kwam ik ook bij Leo. Je vindt het ergens op de DVD terug. Ik wist dus wat me ongeveer te wachten stond.

Leo is zo’n man waarvan je je afvraagt of hij het serieus meent of je aan het uittesten is; uittesten op waar je maatschappelijk staat, je engagement, je betrokkenheid bij maatschappelijke thema’s. Hij neemt al snel de rol van vrager of verteller aan. Uitwisseling van gedachten kan, van gevoelens zeer moeilijk. In de auto op weg naar Maastricht, hadden we opeens een diepgravend gesprek over romantiek, melancholie, weemoed, over treurnis, over depressie, over de gelaagdheden en verschillen tussen die woorden en dan gaf hij statements die zijn blijven hangen, waarover ik moest nadenken.

Het gesprek in de Smidse, o.a. over leven en dood is dan ook van bijzondere waarde. Een echte ontmoeting met een oude man, in de kern van het woord.

De gedichten van Leo vond ik mooi om te lezen, soms vervreemdend, van ergens ver weg opeens heel stijl afdalend naar binnen gericht. Kerngevoelens in enkele woorden samengepakt. De onderliggende symbolische betekenis kwam helder boven drijven en dat maakte het tot een enorme uitdaging. Wat is de kern van de boodschap, wat is de kern van de aard van deze man, wat wil ik daarvan in een portret neerzetten, zonder franje, zonder mooimakerij?

Probleem vormde niet alleen het begrijpen van de diepere zin, maar ook de wijze waarop ik dat dan moest gaan vormgeven, benaderen, zeg maar de schil er af halen. Ik heb na enkele gesprekken bij Leo thuis en enkele interviews op locatie gekozen voor wat ik wil noemen de weg van buiten naar binnen. Beginnen met de buitenkant, zo als het gedicht zich aandient, open staan voor de handreiking van de dichter. Dan volgde ik langzaam de woorden achter de woorden, de eigenlijke woorden, de stilte tussen de woorden, de hang naar de grootste eenvoud in het meest complexe.

De door Roger van de Poel toegepaste beeldvoering sluit daar naadloos bij aan. De natuur ademt de adem van Leo, de studio beelden zijn ontdaan van elke onnodige invloed, maar puur en mooi. De schrijver Leo zoals hij is. De voice over van Jeannie Barning weet de vrouwelijke lijn in de teksten boven te halen. Zonder kitsch of romantiek, zonder verleiding nodigt haar natuurlijke timbre uit om te volgen.

In het neerzetten van de muziek heb ik later dezelfde weg gevolgd. Vanuit de open ruimte, aarzelend weinig zweven in contrast gebracht met gesloten, zich herhalende, onritmische, bijna beukende tonen…de echte kras van een echte pen van een echte schrijver: Leo Herberghs. Ik ben trots op “Herfst in Mechelen” en hoop dat iedereen die de poëzie van Leo wil leren kennen of begrijpen, er naar gaat kijken.